Regelt u thuis de papieren? Dan zijn er 5 dingen die uw familie zonder u niet zou kunnen oplossen

In bijna elk huishouden is er één persoon die alles regelt. Die weet wanneer de verzekering afloopt, van welke rekening elke rekening wordt betaald en in welke la de akte van het huis ligt. De anderen leven zorgeloos juist omdat die persoon er is.

Die rust heeft één zwakke plek. Op de dag dat die persoon het niet meer kan regelen —een lange opname, een ongeluk, of wanneer hij of zij er niet meer is—, erft wie het overneemt geen orde, maar een puzzel zonder de doos met het plaatje.

Dit zijn de vijf stukjes die het lastigst te leggen zijn.

1. Wat u zelf al vergeten bent te hebben

Probeer het eens uit uw hoofd op te sommen. De gewone rekeningen komen meteen. Het lastige is de rest: de overlijdensrisicoverzekering bij de hypotheek, het pensioen van een oude werkgever, de spaarrekening waar al jaren niets mee gebeurt.

Als u ze zelf al vergeet, hoe moet iemand ze vinden die niet eens weet dat ze bestaan? Het gebeurt zo vaak dat er aparte loketten voor zijn: er is in Nederland geen centraal register van verzekeringen, dus nabestaanden moeten via de zoekservice van het Verbond van Verzekeraars navragen bij welke verzekeraars er een polis was. En voor vergeten bankrekeningen bestaat het Loket Slapende Tegoeden van de banken.

Bron: Verbond van Verzekeraars (zoekservice polissen van overledenen); Nederlandse Vereniging van Banken (Loket Slapende Tegoeden).

2. Het overzicht dat niemand aan uw familie gaat geven

Het is makkelijk om te denken dat op het juiste moment iemand alles bij elkaar heeft: de notaris, de bank, «de Belastingdienst». Zo werkt het niet.

Het Centraal Testamentenregister kan laten zien óf u een testament heeft en bij welke notaris, maar niet wat erin staat en niet wie de erfgenamen zijn. Daar houdt het centrale overzicht op. Bij welke banken u rekeningen heeft, welke incasso’s automatisch lopen, wat u schuldig bent en wat anderen u schuldig zijn: dat moet instantie voor instantie worden nagevraagd, en alleen als iemand eraan denkt.

Uw kinderen weten waar u woont en waarschijnlijk bij welke bank u al jaren zit. De rest weet u.

Bron: Rijksoverheid, «Waar kan ik opvragen of een overleden familielid een testament had?» (Centraal Testamentenregister).

3. De termijnen die niet wachten tot de papieren boven water komen

Rouw vraagt tijd, en de formaliteiten geven die niet. Sommige hebben een wettelijke termijn, en die datum verschuift niet omdat de familie nog naar een polis zoekt. Elke week die verloren gaat met zoeken, is een week minder om rustig te beslissen.

Dit zijn de belangrijkste. Sommige zijn wettelijke termijnen, andere gewoon verstandige gewoonten: het is goed ze uit elkaar te houden.

4. Wat verspreid ligt tussen een la, een map en uw telefoon

De akte van het huis in de kast in de woonkamer. De polissen in een ordner. De facturen in uw mail, de bank in een app en de contracten in een pdf van jaren geleden. Voor u is het een systeem. Voor een ander zijn het twintig plekken, en de helft is onzichtbaar.

De AVG, de privacywet, beschermt alleen levende personen; voor de gegevens en accounts van overledenen is er in Nederland geen aparte wet. In de praktijk bepalen de voorwaarden van elke dienst wat er met een account gebeurt. Dat helpt weinig als niemand weet dat het account bestaat.

U hoeft niet alles op één plek te bewaren. U heeft een inhoudsopgave nodig: één blad dat zegt wat er is en waar het ligt.

Bron: Algemene verordening gegevensbescherming (AVG), overweging 27 (gegevens van overleden personen).

5. Het gesprek dat nooit een goede dag vindt

Uw kinderen vragen er niet naar, om niet belust op de erfenis te lijken. U begint er niet over, om ze niet ongerust te maken. En zo gaan de jaren voorbij, terwijl u allebei denkt dat er nog een beter moment komt.

Daarom is het voor veel mensen makkelijker om het op te schrijven dan om het te zeggen. U hoeft niemand bij elkaar te roepen of over ziekte of erfenissen te praten: u vult op een zondag één formulier in, de week erna het volgende, en op een dag is het genoeg om te zeggen «als het ooit nodig is, staat het in deze map».

Het is hetzelfde gesprek, maar dan al gevoerd.